Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-05-29T17:26:22.404297+00:00

Инжил: Колосшылар

Инжил: Колосшылар

1. Янъы Антласув

1. Соьзлик

2. Таблица Соответствия Имен Собственных

Янъы Антласув

Янъы Антласув

1. Кирис Соьз

1. Колосшылар

Кирис Соьз

Кирис соьз

Оьрметли окувшылар!

Сиз колынъызга алып турган китап Янъы Антласув деп аталады.

Янъы Антласув Эски Антласув ман бирге Библияды туьзеди.

Библия – савлай дуныяда энъ бек окылатаган китаплардынъ бириси болады. Онда Алла Таала дуныяды, аьдемди калай яратканы эм Муса пайхамбар аркалы аьдемлерге оьзининъ Йорыгын бергени акында хабарланады. Бу Йорыктынъ негизинде Аллага ынанув эм ювык аьдемлерин суьюв турады. Онынъ акында Эски Антласувдынъ биринши бес китабында – Тауратта айтылады.

Ама биз Эски Антласувдынъ калган баска китапларыннан аьдемлер, аьдетинше, Алладынъ Йорыгын, тийисли этип, толтырмаганын билемиз. Аьдемлер Аллады оьрметлевди, ювыгын суьювди тез мутатаган болганлар. Алла Таала пайхамбарларын аьдемлерге йиберетаган эди, ама олардынъ коьплери пайхамбарлардан эситкен Алладынъ соьзине эс бермейтаган эдилер.

Янъы Антласув хабарлайтаган ислер сол заманларда болган эдилер. Аллаху-Таала Иса Масихти аьдемлерди акыйкаттынъ йолына кайтарар, оларды Аллады суьйип уьйретер эм оларга оьмирлик яшавга эсикти ашар уьшин йиберген. «Мессия» соьзи грекше «Христос», «май ягылган» деген маьнеди анълатады: соьйтип сайланган патшаларга, пайхамбарларга эм бас дин куллыкшыларга айтатаган болганлар.

Иса йырма юзйыллык артта Палестинада тувган. Палестина сол заманга Урым империясы ман енъилген эди. Ама онда орынласып яшаган ювытлар оьзлерининъ динин эм ата – бабаларынынъ аьдетлерин саклайтаган болганлар. Алла оларга ят аьдемлердинъ баскыншылыгыннан босатаяк куткарувшыды йибереегине сенетаган эдилер. Алла ман йиберилген куткарувшы Иса Масих болып шыкты.

Ама Ол ювытларга олардынъ саклап турганлары болмай, оннан да коьбиректи этти: Ол савлай аьдем дуныясын куьнадан эм оьлимнинъ куьшиннен куткарды. Исада оны этпеге куьши бар эди, неге десе Оны ман бирге Алладынъ Рухы болган эди.

Янъы Антласув йырма ети китаптан туьзилген. Биринши доьрт китабы – Инжил. «Евангелие» – грек соьзи, грек тилинде «Ийги Хабар» деген тувра маьнеди анълатады. Соьйтип Оьзининъ окувын Иса Масих Оьзи атаган эди. Инжил Исадынъ яшавы, кызмет кылувы, Онынъ окувы эм эткен аьжейиплери, оьлуьви эм оьлилерден тирилуьви акында хабарлайды. Инжил Исага ынанып ызыннан иерген доьрт аьдем мен – Матай, Марк, Лука эм Яхъя ман язылган. Олардынъ баьриси де яде оьзлери Исадынъ яшавында болган ислерди коьргенлер, яде оны коьргенлердинъ хабарларыннан язып алганлар. Инжилдинъ доьрт кесеги бир бириннен оьзлерининъ язылув стильлери мен эм язувшылар Исадынъ яшавынынъ кайсы ислерине айырым эс эткенлери мен баскаланады. Ама олар эш бир зат пан да бир бирлерине карсылык этпейдилер, керисинше, Исадынъ яшавын эм окувын туьрли ягыннан коьрмеге ярдам этедилер. Тап сол ислер христиан Ямагатынынъ туьзилуьвининъ басы боладылар, эм Куран артта Исады, ети пайхамбардынъ негизининъ бири деп, белгилейди.

Иса оьлилерден тирилгениннен сонъ, Онынъ окувы кенъ яйылып басланады. Исадынъ биринши сокталарынынъ яшавы акында «Элшилердинъ ислери» деген китапта хабарланады. Сол китап Инжилден сонъ келеди. Оны Инжилдинъ бир кесегининъ авторы Лука язган. Лука бу китапта язылганды оьзи коьрген эм де сол ислердинъ коьбисинде катнаскан. «Элшилердинъ ислери» китаптынъ ортасындагы геройлардынъ бири – Петер эм Паул. Исадынъ артыннан иерген эки айтувлы соктасы. Олар Иса акында хабарды яяр уьшин коьп куьресип ислегенлер эм Онынъ атыннан коьплеген аьжейиплерди эткенлер.

Исадынъ биринши сокталарынынъ насихатшылары бирерде оьзлерининъ окувшыларына хатлар язатаган болганлар. Онда Исадынъ окувын анълатканлар, Аллага уьшини мен де ынанган аьдем оьзин кайтип юргистпеге кереги акында насихатлаганлар. Бизге еткен йырма бир хат та соьйтип Янъы Антласувга киргистилген. Бу хатлар Исадынъ эм онынъ сокталары акында билмеге суьйгенлердинъ баьрисин айлак та бек кызыксындыраяклар.

Эм Янъы Антласувдынъ сонъгы йырма етинши китабы – Ашылув. Онынъ биринши аятыннан алып, китаптынъ бас темасы кайдай болганы белгиленеди: «Иса Масихтинъ ашылувы. Аллаху-Таала оны Исага Оьзининъ кулларына не зат тез арадан болаягын коьрсетер уьшин берген…» (Ашы. 1:1) Бу китап Исадынъ энъ ювык сокталарынынъ бириси Яхъя ман язылган. Яхъя Янъы Антласувга кирген Инжилдинъ бир кесегининъ эм уьш хаттынъ авторы болады. «Ашылув» китабынынъ мырады – ызыннан иерген сокталарынынъ коьнъиллерин коьтеруьв, неге десе олар, Исадынъ бу дуныя яшавынынъ бир неше онйыллыклары озганнан сонъ, ынанмаган замандаслары ягыннан эм де, айырым болып, оькиметтен оьсе барган душпанлыкты сезетаган эдилер. Бу китап келеекте болаяк куткарылувга уьмит эттиреди. Сонынъ уьшин савлай Янъы Антласув китабындай, тек биринши окувшыларына болмай, баьрисине де каратылады.

Скобкалар ишинде курсив аьриплер мен язылган соьзлер оригинал текстте болмаганлар, оларды биз айтылганнынъ маьнесин ашык этер уьшин косканмыз.

Янъы Антласув басында эски грек тилинде язылган эди, ама эки мынъйыллыктынъ бойында ол савлай дуныядынъ мынъга ювык тиллерине коьширилген. Биз куванышлымыз, энди ногайларга да, баскалардай, бу айтувлы кие китаплар йыйынтыгы ман оьзининъ тувган тилинде таныспага амал бериледи.

Библияды коьшируьвши институт коьшируьвшилерге, редакторларга эм Янъы Антласувдынъ ногай тилинде бу баспалавда катнаскан баьри аьдемлерге оьзининъ разылыгын билдиреди.

Кие Китапты коьшируьвши Институтынынъ куллыкшылары

Колосшылар

Колосшылар

1. Кирис Соьз

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

Кирис Соьз

ПАУЛДАН КОЛОСШЫЛАРГА ХАТ

Бу хат та Паул ман урым тутнагында язылган болган. Паул оьзи Колостагы христианлар ман таныс тувыл, бу ямагат Ийги Хабардынъ баска бир насихатшысы ман туьзилген эди. Маьнесине коьре хат Эфесшилерге йиберилгенге бек ювык.

Колос шахары (Эфес шахарыннан куьнтуварга 200 км узаклыкта) туьрли динлер яйылган областинде орынласкан эди. Сонынъ уьшин бу ерли христиан ямагатына христиан динге келиспеген ялган окувлар кирген эдилер. Бир кесеклери, куткарылар уьшин айырым бир билим керек, оны ман тек бираз аьдемлер кулланады, айырым болып та акыллы аьдемлер деп, уьйрететаган эдилер. Олар намыссыз материаллык (физикалык) дуныядан шарк истевлерин унамавлык аркалы босатылмага керек дегенди уьйреткенлер. Бегитип айтканларына коьре, Аллага ярар уьшин соьзсиз айырым бир аьдетлерди сакламага керек болаяк.

Паул сосы ялган окув акында билгенде, Колостагы ямагаттынъ Иса Масихке акыйкат сенимин беркитер уьшин хат язды. Паул, шынты акыллылык – Иса Масих акында билдиретаган эм аьдемлерди Алла ман ярастыратаган Ийги Хабар деп, коьрсетеди. Масих – энъ йогары Куьш, Оны ман баьриси яратылган, тек Ол бас иювге тийисли. Христианлар Масихтинъ оьлими аркалы Алла ман ярасканы уьшин тыс аьдетлерине эс беруьвден босатылганлар, неге десе олардынъ ойлары бек маьнели затларда токталган – яныплылык, бир бирин кешируьв, Аллады данъклав эм аьелде бир бирине ийги карав.

1

1^1Раббийдинъ ыхтыяры ман Масих Исадынъ элшиси Паулдан эм (иман) кардашымыз Тимотейден салам!+

2Колоста яшайтаган, Масих Исага багысланган сенимли кардашларымызга Атамыз Алладан [эм Раббий Иса Масихтен] шапагат эм тынышлык болсын!

Паул Аллага шуькир этеди

3Сизинъ уьшин дува эткен вакытта аьр дайым Аллага, Раббийимиз Масих Исадынъ Атасына, шуькир этемиз,+

4неге десе биз сизинъ Масих Исага иман эткенинъиз эм Ога багысланганлардынъ баьрисин суьйгенинъиз акында эситкенмиз.

5Иманынъыз эм суьйиминъиз коьклерде сизге аьзирленген уьмиттен тувган. Ол уьмит акында сиз акыйкат соьзден, алдын сизге еткен Ийги Хабардан эситкенсиз+.

6Бу Ийги Хабар сиз оны эситкен эм Алла шапагатын дурыс анълаган куьннен баслап, сизинъ аранъызда эткендей, буьтин дуныяда да бек уьйкен онъыс береди эм яйылады+.

7Сиз Ийги Хабарды бизим суьйген йолдасымыз Эпафрастан билгенсиз: ол Масихтинъ сиз уьшин кызмет кылатаган сенимли кулы болады+.

8Ол бизге Кие Рухтан тувган суьйиминъиздинъ хабарын билдирген эди.

Паулдынъ колосшылар уьшин тилеги

9Сога коьре сизинъ акынъызда эситкен куьннен баслап, биз де сиз уьшин дува эткенде, Алла Кие Рухынынъ сизге савгалаган акыллылыгы эм ашык ойланувы ман Оьзининъ ыхтыярын баьри ягыннан билдирсин деп, токтамай тилеймиз+.

10Биз сизге Раббийге тийислише яшап, баьри ягыннан Оны разы этуьвинъизди, аьр туьрли ийги куллыктынъ емисин оьстирип, Аллады ювыктан ювык биле барувынъызды тилеймиз+.

11Соьйтип те, Онынъ данъклы куьдирети сизди толы куьшлендирип, аьр яктан тоьзимли, шыдамлы эм куванышлы этсин деп, дува этемиз+.

12Атамыз Аллага Ога багысланганлардынъ баьриси мен бирге ярыклык уьлисинъизге косылмага сизге амал бергени уьшин шуькир этуьвинъизди тилеймиз.

13Ол бизди, каранъалыктынъ аькимлигиннен куткарып, суьйген Улынынъ Патшалыгына коьширген+.

14Биз Улы аркалы эркин этилгенмиз, куьналарымыз кеширилген+.

Масихтинъ ким болганы эм аьрекети

15Масих – коьзге коьринмеген Алладынъ келбети эм Тувнъыш Улы, яратылган аьр заттынъ иеси+.

16Коьклерде де эм ерде де болган, коьринген-коьринмеген аьр не зат та – (коьктеги) таклар, иелер, басшылар, аькимлер – баьриси де Масих аркалы эм Масих уьшин туьзилген эди+.

17Масих баьрисиннен алдын бар эди, Ол аркалы баьриси бар болып турады.

18Масих – Оьз шаркынынъ, уьмметининъ Басы, онынъ яшавынынъ булагы, Оьзи аьр ягыннан да биринши болар уьшин оьлилерден тирилген Тувнъыш+.

19Неге десе Алла Оьз толылыгынынъ баьрисининъ Масихте яшаягын ийги коьрген эди+.

20Алла ердегилердинъ эм коьктегилердинъ баьрисин де Оьзи мен ярастырмага, Масихтинъ кашта тоьгилген каны аркалы тынышлык яратпага разы болды+.

21Сиз де бир заманларда эткен яманлыкларынъыз бан ойынъызда Алладан эрек эм Онынъ душпанлары эдинъиз+.

22Энди Масих кыямет куьн сизди Алладынъ алдына Ога багысланган, кемшиликсиз эм айыпсыз аьдемлер этип салар уьшин Оьз инсан шаркынынъ оьлуьви мен сизди Алла ман ярастырды+.

23Ама сиз, эситкен Ийги Хабардан тувган уьмитинъизден таймай, иманнынъ каты эм берк негизинде турмага керексиз. Мен, Паул, коьклердинъ астында яратылганнынъ баьрисине билдирилген сол Ийги Хабардынъ кызмет кылувшысы болдым+.

Паулдынъ эткен иси

24Эндигиси мен сизинъ уьшин азап шегетаганыма куванаман. Масих Оьзининъ шаркы болган уьммети уьшин сынаган кыйынлыклардынъ етиспегенлерин мен оьз кевдемде толтыраман+.

25-26Мен Алладынъ сиз уьшин мага берген буйырыгы ман сол уьмметтинъ куллыкшысы болганман. Куллыгым – Алла соьзин, озган оьмирлерден эм тувдыклардан ясырылып калган, а энди Аллага багысланганларга ашык этилген сырды толысынша билдирип юруьв++.

27Миллетлер арасында Алла Ога багысланганларга сол сырдынъ баьри байлыгын эм данъклыгын билдирмеге суьйди. Бу сыр – Масихтинъ сизде болганы, Алла данъкын ортакластырув уьмитинъиз+.

28Биз аьр инсанды насихатлап, аьр инсанды Масих аркалы Алладынъ алдына шыгарар уьшин бизде болган баьри акыллылык пан уьйретемиз, Масихти билдиремиз.

29Мен Масихтинъ менде кайратлы ислеген куваты ман сосы мырадымды толтырмага, куьшимди аямай, куьресемен+.

2

2^1Сиз уьшин, Лаодикиядагы иман ямагаты эм де мени эш бир де коьрмегенлердинъ баьриси уьшин кайдай ийнат куьрести юргистетаганымды сизге билдирмеге суьемен.

2Мен сол ислерди, олар суьйиминде бирлесип, коьнъиллери коьтерилсин эм Алладынъ сыры, Масихти, анълар уьшин аьр ягыннан да терен эм бай билимли болсынлар деп, этемен+.

3Акыллылыктынъ эм билимлиликтинъ баьри казналары Масихте сакланып турады+.

4-5Мен оны сизге, эш бирев де сизди оьнерли соьзлери мен алдамасын деп, айтаман. Мен шаркым ман касынъызда болмасам да яным ман сиз бен биргемен эм нызамынъызды, Масихке берк иманынъызды коьрип, куванаман++.

Масихтинъ берген яшавы

6Сога коьре, сиз Иса Масихти калай Раббий деп, кабыл этип алган болсанъыз, солай Оны ман бирликте яшанъыз:+

7Масих пен тамырласынъыз, Оны ман яшавды туьзинъиз, сизге уьйретилген иманда беркинъиз, юрегинъиз шуькир этуьвге толсын+.

8Сак болынъыз, Масихке тувыл, а аьдемлердинъ аьдетине, дуныядынъ баслапкы окувларына негизленген философиялык пан эм маьнесиз, алдавшы соьзлер мен эш бирев де сизди ыслап коймасын+.

9Неге десе Алладынъ баьри толылыгы Масихтинъ шаркында яшайды+.

10Сиз де аьр басшылыктынъ, аьр аькимликтинъ булагы[*] – Масих аркалы толы яшавлы болдынъыз+.

11Масихке иман эткенинъизде сизге аьдем колы этпей, Масих эткен суьннет болды: куьналы инсан кылыгынъыз, кийимдей, сизден алынып тасланды+.

12Сиз сувда шомылдырылып тазаланаятырган вакытта Масих пен бирге коьмилдинъиз эм Оны оьлилерден тирилткен Алла куьдиретине ынанганынъыз уьшин Оны ман бирге тирилдинъиз+.

13Сиз алдын бир заманларда шуьшли эм суьннетсиз, куьналы инсан кылыгынъыз бан оьли эдинъиз, а энди Алла сизди Иса Масих пен бирге яшавга кайтарды+.

14Алла бизге баьри шуьшлеримизди кеширди. Йорыклары ман бизге карсы язылган эм терислигимизди коьрсеткен борыш кагытка усаган Тауратты басымыздан алып таслады эм, оны кашка шуьйлеп, куьшин йок этти+.

15(Коьктеги) басшыларды эм аькимлерди енъди, савыт-садакларын сыйырып, оларды есирге алды, Оьзининъ куванышлы енъуьв юриси мен баьрисининъ коьз алдында уятка калдырды+.

Янъылыс уьйретуьвлерге алданманъыз

16Соны ман, ас-сув уьшин, не де бир туьрли байрам, янъы ай, не де шабат куьн уьшин сизди эш бирев де шуьшлемесин+.

17Бу затлар – келеектинъ тек куьлеткиси, а баьрисининъ акыйкат маьнеси – Масих+.

18Эш бирев де сизди алдап, оьз оьзин эзиетлеви мен маьлеклерге эс эттиретаган диншилик пен завыкландырып, коьрген туьслерине сендирип, куьналы инсан кылыгынынъ ойлары ман босына оьктемлендирип, алаяк савганъыздан куры калдырмасын.

19Ондайлар Оьз шаркынынъ[*] Басы болган Масихти тутпайдылар. Шаркынынъ аьр бир кесеги, бувынларынынъ эм байламларынынъ ярдамы ман сол Бастан кереклисин алып, бир бирине куьш берип, Алла яраткан оьсуьви мен оьседи+.

20Эгер сиз Иса Масих пен бирге оьлип, бу дуныядынъ баслапкы окувларыннан босалган болсанъыз, не уьшин дуныяда яшайтаганлардай:+

21«Муны этпе!», «Ашама!», «Тийме!» – деген йорыкларды тутпага куьресесиз+?

22Бу йорыклардынъ баьриси – кулланувдан йойылатаган затлар ман байланыслы, аьдемлердинъ буйырыкларына эм уьйретуьвлерине негизленгенлер+.

23Элбетте, бу йорыклар диншилик пен завыкланув, оьз оьзин эзиетлев, шаркынъды аямай кыйнав ягыннан акыллылыктай коьринедилер, тек инсан кылыгынынъ ымтылувларын тыювда олардынъ пайдасы йок.

3

Масихте янъы яшав

3^1Соьйтип, Алла сизди Масих пен бирге оьлилерден тирилткен болса, коьктеги затларга ымтылынъыз+.

2Ердеги затлар акында тувыл, коьктеги затлар акында ойланъыз.

3Неге десе сиз оьлгендей эдинъиз, а энди яшавынъыз Масих пен бирге Аллада тасаланып турады+.

4Масих – яшавынъыз, Ол коьринген заманда, сиз де Оны ман бирге данък пан коьринеексиз+.

5Сол себептен бу дуныядагы кылыкларынъызды: каьхпеликти, арамлыкты, куьсевди, яман ымтылувларды эм бутларга табынувдан бир баскалыгы болмаган ашкоьзликти оьлтиринъиз+.

6Бойсынмаганларга бу баьри затлар Алла азабын келтирер+.

7Бир заманларда сиз де, сондайлардынъ ишинде яшап, сол йоллар ман юрдинъиз+.

8А энди каарлык, ашув, кара ниет, яманлав, авызынъыздан эдапсыз соьзлер шыгарув – баьрисин де артка тасланъыз+.

9Бир биринъизге оьтирик айтпанъыз, неге десе сиз оьзинъизден, эски кийиминъизди таслагандай, эски аьдемлигинъизди баьри ислери мен бирге алып тасладынъыз+

10эм янъы аьдемликти кийдинъиз. Алла яраткан сол аьдемликти, Ога усасын эм толы билимге етсин деп, янъыртып турады+.

11Бу янъырувда грек те, ювыт та, суьннетли де, суьннетсиз де, варвар[*] да, скиф те, кул да, азат та йок. Тек Масих бар: Ол – баьри зат эм Ол – баьринде!+

12Суьйткенде, сиз, Алладынъ сайлаганлары, Ога багысланганлар, Онынъ суьйген аьдемлери болганнан себеп, янъы кийим кийгендей, юмсак юрекли, танъ, сабыр, ювас эм шыдамлы болынъыз+.

13Бир биринъизге тоьзимли болынъыз, биринъиздинъ баскасына оьпкелеринъиз бар болса, кеширинъиз. Раббий сизди калай кеширген болса, сиз де солай кеширинъиз!+

14Олардынъ баьрисининъ уьстине суьйимди косынъыз, неге десе толы бирлесуьвди байлаган – суьйим+.

15Масихтинъ тынышлыгы юреклеринъизде оькимши болсын. Алла сизди бир шарк этип, бу тынышлыкка шакырды. Шуькир этуьвшилер болынъыз!+

16Масихтинъ соьзи оьз байлыгы ман дайым да сизде яшасын. Бир биринъизди толы акыллылык пан уьйретип, насихатланъыз, Аллага юрек разылыгынъыз бан Забурдан уьзиклер эм мактав зикирлер, Кие Рух пан коьнъилленген йырлар йырланъыз+.

17Баьри эткен затларынъыз – соьзлеринъиз де, ислеринъиз де – Раббий Исадынъ аты ман этилсин. Ол аркалы Атамыз Аллага шуькир этинъиз+.

Янъы яшавда аьел эм ямагат айкасувлар

18•Бийкелер, эрлеринъизге бойсынынъыз. Ол – Раббийдинъ алдында борышынъыз+.

19Эрлер, бийкелеринъизди суьйинъиз эм оларга каты болманъыз+.

20Балалар, ата-аналарынъызга тынъланъыз, неге десе бу Раббийди суьйиндиреди+.

21Аталар, балаларынъызды корламанъыз – йигерсиз боларлар.

22Куллар, аьр ягыннан да дуныядагы иелеринъизге тынъланъыз. Ырыядай, коьзге коьринер уьшин тувыл, Раббийден коркып, таза юректен кызмет этинъиз+.

23Не зат этсенъиз де аьдемлерге тувыл да, а Раббийге ислегендей, ян-юрегинъиз бен шалысынъыз.

24Сиз билесиз, Раббийден Оьз халкына саклаган савгады алаяксыз. Сизинъ Иенъиз – Масих, сиз Ога кызмет кыласыз+.

25А ким яманлык этсе, сол кадер де ол яманлыкка йолыктырылаяк. Алладынъ алдында баьриси де бирдей+.

4

4^1Сиз де, иелер, коькте Иенъиз барлыгын эсте тургыстып, кулларынъызга туврашылык эм аьдиллик коьрсетинъиз.

Туьрли насихатлар

2Арымай-талмай дайым тилек-дува этип, уяв турынъыз, шуькир этинъиз+.

3Бир вакытта, Масихтинъ сырын билдирер, соьзин яяр уьшин, Алла бизге капысын ашсын деп, бизим уьшин де тилек-дува этинъиз. Сол сыр уьшин мен тутнакка туьскенмен+.

4Оны кереклисинше ашып билдирмеге амалым болсын деп, дува этинъиз.

5Ямагатымыздынъ тысында болганлар ман, аьр бир онъайлы вакыттан пайдаланып, оьзинъизди акыллыша юргистинъиз+.

6Соьзинъиз, туз косылган астай, дайым да татувлы болсын. Сол заманда аьр кимге де калай явап береегинъизди билерсинъиз+.

Сонъгы саламлар

7•Меним баьри янъылыкларым акында Тихик айтар. Ол – меним суьйикли (иман) кардашым, Раббий йолында сенимли кызмет кылган йолдасым+.

8Соннан себеп, ислеримиздинъ аьли акында билдирсин эм юреклеринъизди коьтерсин деп, оны сизге йиберемен+.

9Оны ман бирге сенимли эм суьйикли (иман) кардашымыз Онесимди йиберемен, ол – сизинъ биринъиз. Олар булайда болатаган аьр заттынъ акында сизге билдирерлер+.

10Сизге тутнак йолдасым Аристарх эм Барнабадынъ боьлеси Марк салам йибередилер. Сиз онынъ акында буйырык алгансынъыз: келген заманда, тилеймен, хош коьрип алынъыз+.

11Сизге тагы да Юст деп аталатаган Иса салам йибереди. Мени мен бирге Алла Патшалыгы уьшин кызмет кылганлардынъ ишинде ювыт ынанувшылардан тек олар боладылар. Олар мага уьйкен дирек+.

12Сизикилерден Иса Масихтинъ кулы Эпафрас салам айтады. Сиз Алладынъ баьри ыхтыярын толы билип, акылбалык болар эм берк турар уьшин, Эпафрас аьр дайым куьресип, сизинъ уьшин тилек-дува этеди+.

13Оьзин аямай, сизинъ эм Лаодикия ман Иераполдынъ яшавшылары уьшин авыр кызмет кылатаганына мен шаатпан.

14Суьйикли кардашымыз эмши Лука ман Димас сизди саламлайдылар+.

15Лаодикиядагы иман кардашларымызга, Нимфа карындасымызга эм онынъ уьйинде йыйылатаган ямагатка салам айтынъыз+.

16Бу хатты аранъызда окыганнан сонъ, оны Лаодикиядагы ямагатта да окытынъыз. А Лаодикиядан келген хатты сиз де окынъыз+.

17Архипке: «Кара, Раббий йолында алган кызметинъди ерине еткист!» – деп, айтынъыз+.

18Мен, Паул, бу саламды оьз колым ман язаман. Тутнакта болганымды мутпанъыз. Алла шапагаты сизи мен болсын!+

* 2:10 Булагы: не де «басы».

* 2:19 Шарк: Иса Масихтинъ уьмметининъ символы.

* 3:11 Варвар: Инжилдинъ заманында грек болмаган аьдем.

+ 1:1 Ислер 16:1
+ 1:3 Эфесшилер 1:15-16
+ 1:5 Мат. 6:20, 1 Петер 1:4

+ 1:6 Мат. 24:14, Мат. 28:19, Рим. 10:18, Колосшылар 1:6

+ 1:7 Колосшылар 4:12, Пилимон 1:23

+ 1:9 2 Салоникшилер 1:11, Пилипшилер 1:9, Пилимон 1:6

+ 1:10 2Кор. 5:9, Эфесшилер 4:1, Пилипшилер 1:27, 2 Петер 3:18, Эфесшилер 4:15

+ 1:11 Эфесшилер 3:16

+ 1:13 Ислер 26:18, Эфесшилер 6:12, 2 Петер 1:11

+ 1:14 Эфесшилер 1:7

+ 1:15 2Кор. 4:4, Ювытлар 1:3, Сулейманнынъ таварыхлары 8:22, Рим. 8:29, Ашы. 3:14

+ 1:16 Яхья 1:3, Рим. 11:36, 1Кор. 8:6, Ювытлар 1:2, Ювытлар 2:10

+ 1:18 Эфесшилер 1:22-23, Ислер 26:23, 1Кор. 15:20, Ашы. 1:4-5, Ашы. 3:14

+ 1:19 Колосшылар 2:9

+ 1:20 2Кор. 5:18, Эфесшилер 1:10, Эфесшилер 2:14

+ 1:21 Эфесшилер 2:1-2, Эфесшилер 2:12

+ 1:22 Юда 1:24, Эфесшилер 1:4, 1 Салоникшилер 4:7

+ 1:23 Ислер 14:22, Мк. 16:15, Эфесшилер 3:7

+ 1:24 2Кор. 7:4, 2Кор. 12:15, 2Кор. 1:5, Пилипшилер 3:10

+ 1:25 Эфесшилер 3:2

+ 1:26 Рим. 16:24, Эфесшилер 3:9

+ 1:27 Эфесшилер 1:18, Эфесшилер 3:16, Колосшылар 2:2, Рим. 5:2, Рим. 8:17, 1 Тимотей 1:1

+ 1:29 1Кор. 15:10, Пилипшилер 1:30, 1 Тимотей 4:10

+ 2:2 Колосшылар 1:27, Эфесшилер 6:22, Колосшылар 4:8

+ 2:3 Рим. 11:33, 1Кор. 1:24, 1Кор. 2:7
+ 2:4 Рим. 16:18
+ 2:5 1Кор. 5:3, 1Кор. 14:40
+ 2:6 1 Салоникшилер 4:1

+ 2:7 1Кор. 3:11, Эфесшилер 2:20, Эфесшилер 3:17, Ашы. 21:14, Эфесшилер 5:20, 2 Салоникшилер 1:3, 2 Салоникшилер 2:13

+ 2:8 Мк. 7:3, Гал. 1:14, Гал. 4:9, Мк. 13:5, 1 Яхъя 3:7, Эфесшилер 5:6, 2 Салоникшилер 2:3

+ 2:9 Яхья 1:14, Колосшылар 1:19

+ 2:10 Эфесшилер 1:21-22, Эфесшилер 3:19

+ 2:11 Эфесшилер 2:11, Рим. 2:29, Колосшылар 3:9

+ 2:12 Рим. 6:4

+ 2:13 Эфесшилер 2:1, Эфесшилер 2:5, Ислер 3:19

+ 2:14 Рим. 7:4

+ 2:15 2Кор. 2:14, Яхья 12:31, Яхья 16:11

+ 2:16 Рим. 14:5, Гал. 4:10, Рим. 14:3, Рим. 14:17, Ювытлар 9:10

+ 2:17 Ювытлар 8:5, Ювытлар 10:1

+ 2:19 2 Петер 3:18, Эфесшилер 4:15-16, Колосшылар 1:10

+ 2:20 Рим. 6:2, Колосшылар 3:3, Гал. 4:9
+ 2:21 1 Тимотей 4:3
+ 2:22 Мат. 15:9, Мк. 7:7

+ 3:1 Колосшылар 2:12, Ислер 7:55-56, Рим. 8:34, Эфесшилер 1:20, Сулейманнынъ таварыхлары 15:24

+ 3:3 Рим. 6:2, Рим. 6:7, Гал. 5:24, Колосшылар 2:20

+ 3:4 Яхья 11:25
+ 3:5 Эфесшилер 5:5, Рим. 8:13
+ 3:6 Рим. 1:18, Эфесшилер 5:6
+ 3:7 Эфесшилер 2:2, Эфесшилер 4:17

+ 3:8 Якуп 1:21, 1 Петер 1:21, Эфесшилер 4:22, Эфесшилер 4:31

+ 3:9 Эфесшилер 4:25, Колосшылар 2:11

+ 3:10 Яр. 1:26, Эфесшилер 4:24

+ 3:11 Рим. 2:28-29, 1Кор. 7:19, Гал. 3:28, Гал. 5:6, 1Кор. 12:13, Гал. 5:6, Эфесшилер 2:14, 1Кор. 15:28, Эфесшилер 1:23

+ 3:12 Лк. 18:7, Рим. 8:33, Тит 1:1

+ 3:13 Эфесшилер 4:2, Мат. 6:14-15, Мк. 11:25-26, Лк. 7:41-42, Эфесшилер 4:32

+ 3:14 1Кор. 13:1, Эфесшилер 4:3, Эфесшилер 5:2

+ 3:15 Яхья 14:27, Яхья 16:33, Пилипшилер 4:7, Эфесшилер 2:16

+ 3:16 Яхья 15:3, Эфесшилер 5:19
+ 3:17 1Кор. 10:31
• 3:18 Эфесшилер 5:22
+ 3:18 Яр. 3:16, 1 Петер 3:1
+ 3:19 1 Петер 3:7

+ 3:20 Сулейманнынъ таварыхлары 1:8, Сулейманнынъ таварыхлары 6:20, Сулейманнынъ таварыхлары 23:22

+ 3:22 1 Петер 2:18, 1 Тимотей 6:1, Тит 2:9
+ 3:24 Эфесшилер 6:8
+ 3:25 Мат. 22:16

+ 4:2 Лк. 18:1, Лк. 21:36, Рим. 12:12, Эфесшилер 6:18, 1 Салоникшилер 5:17

+ 4:3 Ислер 4:29, Рим. 16:24, Эфесшилер 6:19-20, Пилипшилер 1:7, Пилимон 1:1

+ 4:5 Эфесшилер 5:15-16
+ 4:6 1 Петер 3:15
• 4:7 Эфесшилер 6:21-22
+ 4:7 Ислер 20:4
+ 4:8 Колосшылар 2:2
+ 4:9 Пилимон 1:10, Пилимон 1:16

+ 4:10 Ислер 19:29, Пилимон 1:24, Ислер 12:12, Ислер 15:37-38

+ 4:11 Ислер 1:23, Ислер 18:7
+ 4:12 Колосшылар 1:7, Пилимон 1:23
+ 4:14 2 Тимотей 4:10-11, Пилимон 1:24
+ 4:15 Рим. 16:5
+ 4:16 1 Салоникшилер 5:27
+ 4:17 Пилимон 1:2

+ 4:18 1Кор. 16:21, Гал. 6:11, 2 Салоникшилер 3:17, Пилимон 1:19

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=NOG

Соьзлик

Соьзлик

1. А

2. АЬ

3. Б

4. Г

5. Д

6. Е

7. З

8. И

9. Й

10. К

11. Л

12. М

13. Н

14. О

15. ОЬ

16. П

17. Р

18. С

19. Т

20. У

21. Х

22. Ш

23. Э

24. Ю

25. Я

Эскертпе: Доьрткил скобкаларга алынган соьзлер энъ эски грек текстлерде распайды.

Кыскартувлар:

э. а. – Масих тувганнан алдын, эрамыздан алдын.

я. э. – Масих тувганнан сонъ, янъы эра.

Абил

– Адам ман Хавадынъ экинши улынынъ аты. Алла Абил эткен курманды кабыл эткенде, уьйкен кардашы Кабил, куьнлеп, Абилди оьлтиреди. Бу зат аьдем дуныясынынъ тарихинде биринши аьдем оьлтируьв эди. (Мат 23:35; Им. ювыт. 11:4).

Адам

– Алладынъ эмири мен болган биринши аьдем. Аьдемлер дуныясы Адамнан эм Хавадан басланган. Олар, Алла берген йорыкты толтырмай, куьналы болган себепли аьдемлердинъ тувдыкларына куьналары уьшин язалавга оьлим берилген. (Рим 5:12-14; 1Кор 15:45-49).

Акша авыстырувшылар

– Ювытлар Алла уьйи уьшин йылда ярым шекел (эки динар) ясакты тоьлемеге керек эди. Бу ясакты тоьлер уьшин Урым акшасын кулланув арам деп саналган, неге десе акшада бутлардынъ (идоллардынъ) символлары бар эди. Сонынъ уьшин Урым акшасын ювыт акшасы ман авыстырмага керек болган. Ама акша авыстырувшылардынъ бу ис уьшин талаплаган аклары керегиннен уьйкен эди.

Алла патшалыгы

– Алладынъ дуныяда, патшадай, басшылык этуьви (Инжил, Мат 4:23, Лука 11:20). Алладынъ ыхтыярына бойсынып яшав.

Алла соьзи

– 1) кара: Кие Язувлар; 2) Иса Масихтинъ окувы; 3) («Соьз» уьйкен аьрип пен язылса) Иса Масихтинъ Оьзи.

Алла Улы

– Алла Соьзи, Иса Масих. Алла Соьзи заманнынъ басыннан алдын Алладынъ ишиннен туватаганы уьшин Масих Алла Улы деп аталады.

Алла уьйи

– бурынгы ювытлардынъ Аллага табынув уьйи. Ерусалимде орынласкан Алла уьйин бас деп Сулеймен патша салган эди. Бу уьй элдын арамыздан 6-ншы юзйыллыкта бузылган. 5-нши юзйыллыкта янъыдан куралган эм курман этилетаган орын болган. Иса Масих оьлип тирилгеннен 40 йыл сонъ, янъы эрадынъ 70-нши йылында Алла уьйи урымшылар ман йок этилди.

Амин

– ювыт тилинде «солай болсын» деген маьнеди анълатады.

Арамей тил

– бурынгы еврей (ювыт) эм арап тиллерге ювык тил. Иса Масихтинъ заманында ювытлардынъ куьнлик тили (еврей тил тек синагогларда кулланылатаган эди).

Асия

– (С буква ман язылады) Урымнынъ шетиндеги аьлиги Кишкей Азиядынъ (Турциядынъ) бир кесек ерининъ аты. Онынъ бас каласы Эфес болган. Азия сосы ерден атын алады, ама соьле бу соьз баска ерлерди анълатады эм оларды карыстырмага ярамайды. (Эл. Ислери 19:26; Я.а.с. 1:4).

Ассылык

– Алла акында яман соьз айтув.

Ата, Атам

– арамей тилде «Абба». Соьйтип Иса Масих Аллаху-Таалага айткан, сонъында сокталары да солай айтканлар. (Мк 4:36, Рим 8:15).

Ашыткысыз оьтпек байрамы

– кара: «Пасха байрамы».

Аьдем Улы

– арамей тилде «киси», «инсан», Кемшиликсиз инсан болганы себепли Иса Масих уьшин кулланылган титул (Таурат, Даниял 7:13 ).

Аьлеклик аькелеек шийкендирген зат

– 1) э. а. 167-ншы йылда селевкид император Антиох Эпифан (Эски Антласув, Даниял 9:27 ) Ерусалимде Алла уьйинде орынластырган бут (идол); 2) я. э. 70-нши йылында Юдеядынъ коьбисин аьлек эткен урым аскерлери; 3) Келеекте Аллага карсылык этеек душпан, таьжел, антихрист.

Аьжейип нышан

– Аьдемге Алладынъ йибергенин анълатар уьшин этилген, аьдеттеги табиат законлары ман анълатпага амал болмаган бир коьринис, ис, зат.

Баалзабул

– шайтан.

Баска миллетлилер

– ювыт болмаганлар.

Бу дуныядынъ басшысы

– шайтан, ибилис.

Бут

– идол, оьтирик алладынъ сынтасы.

Греклер

– Иса Масихтинъ заманында тек Грецияда тувыл, Орта денъиздинъ буьтин куьнтувар кесегинде де яшаган эм грек тилинде соьйлеген халк. Инжилдинъ бир ерлеринде «ювыт болмаганлар» деген маьнеди анълатады. Масихтинъ заманында грек тили дуныядынъ коьп еринде анъламлы болган, сол себепли Инжилдинъ оригиналы грек тилинде язылган.

Даут улы

– Исраилдинъ уллы патшасы Даут (э. а. 1010–970 йыл.) ырувыннан шыккан Иса Масихтинъ титулы.

Динар

– урым акшасы; Иса Масихтинъ заманында аьдетли исшилерге куьнде бир динар тоьленер эди.

Дин аьлими

– Кие Язувларды коьшируьвди, анълатувды эм уьйретуьвди каьрлеген ювыт дин аьдеми.

Дин куллыкшысы

– Алла ман аьдемлер арасында эм Аллага курманлык эттируьвдей дин ислери мен каьрлеген киси.

Еврейше

– ювыт тили. Эски Антласувдынъ коьбиси еврейше, бир кесеги арамейше язылган. Иса Масих заманында ювытлардынъ коьбиси еврей тилине бек усаган арамей тилинде соьйлейтаган болганлар.

Забур

– Аллага шуькир этуьвин билдиретаган эм данъклайтаган зикирлер йыйынтыгы. Булардынъ бир кесегин патша Даут язган.

Зилот

– Масихтинъ заманында Исраилди урым аскершилерден тазаламага шалыскан аьдем.

Ибилис

– шайтан (сатана).

Ибрагим

– Ибрагим пайхамбар исраилшилердинъ эм баска халклардынъ несиллерининъ басы. Кие Китапта ол, яшав аьллерге эм аьдемлердинъ баа беруьвине карамай, бир Аллага шынты юрек пен берилгенликтинъ, онынъ баьри буйырыкларын толтырмага аьзирликтинъ уьлгиси болады (Рим 4; Им. ювыт. 11:8-19).

Ирод

– Инжилде бес кисидинъ аты: 1) э. а. 40-ншы ман 4-нши йыллар арасында, Урым империясына бойсынып, Палестинге басшылык эткен «Уллы» Ирод. Ол оьлгенде, онынъ патшалыгы уьш улы арасында боьлинген эди: Юдея ман Самария Ирод Архелайга (э. а. 4-нши йыл – эрамыздынъ 6-ншы йылы), Галилея ман Перея Ирод Антипага (э. а. 4-нши йыл – эрамыздынъ 39-ншы йылы), керуьв-куьнтувар ерлер Пилипке (э. а. 4-нши йыл – эрамыздынъ 33–34-нши йылы) берилген эди. 2) Иродлардынъ энъ залымы Ирод Архелай (Мат 2:22). 3) Ирод Антипа (яде тетрарх Ирод) оьзининъ оьгей кардашынынъ пишеси Иродиадага уьйленер уьшин биринши пишесине талак салган эди. Яхъя пайхамбар бу исти айыплаганда, Ирод оны, ыслатып, оьлтирген эди. Иса Масихти, оьким шыгарсын деп, Понтий Пилатка йиберген де сол Ирод эди. 4) Уллы Иродтынъ тувдыкларыннан 1-нши Ирод Агриппа патша эрамыздынъ 37-нши мен 44-нши йыллар арасында Палестиннинъ туьрли ерлерине басшылык эткен, 44-нши йылда оьлген (Инжил, Эл. Ислери 12:20-23). 5) 1-нши Ирод Агриппадынъ улы болган 2-нши Ирод Агриппа атасынынъ патшалыгын эрамыздынъ 48-нши йылында алган эди. Элши Паулдынъ оькиминде (судында) болган сол Агриппа эди (Эл. Ислери 25:13 – 26:32).

Иродтынъ аьдемлери

– Ирод Антипа ягы болган ювытлар куьби.

Исхак

– Ибрагим мен Сарадынъ улы, Якуптынъ атасы болып Якуп аркалы ювытлардынъ атасы болган (Эл. Ислери 7:8).

Йин

– коьзге коьринмейтаган, шайтанга куллык этетаган кара куьш.

Канай

– кара: Зилот.

Каш

– шуьшли аьдемди, шуьй мен керип, оьлтирер уьшин кулланылган агаш, дарагаш.

Кесар

– Урым императордынъ титулы.

Кие

– Алладынъ куллыгына багысланган.

Кие Китап

– кара: Кие Язувлар (2-нши маьнеси).

Кие Рух

– арапша «Рухулкудус», орысша «Дух Святой». Алладынъ Кие «Яны», аьр ерде болган, коьринмеген «Куьши», «Куваты».

Кие Шатыр

– Алла уьйи салынганга дейим исраилшилер Аллага «шаатлык шатыры» деген кие шатырда курман эткенлер эм Ога табынганлар (Эл. Ислери 7:44; Им. ювыт. 8:2-5).

Кие Язувлар

– 1) Иса Масихке дейим: Эски Антласув (Таурат, Забур, Пайхамбарлар Язувлары); 2) Иса Масих келгеннен сонъ сол Язувларга – Янъы Антласув (Инжил) да косылды.

Куьна

– Адам пайхамбар эм Авадынъ Аллага карсылык эткенлери себептен аьдемлер Алладынъ парызларын толтыралмайтаган эм этпеге суьймейтаган болдылар. Бу аьл «куьна» деп аталады. Куьна инсан кылыгымыздан шыгып, Алладынъ буйырыгына карсы болган ойларды, соьзлерди, ислерди анълатады.

Левит

– Исраилдинъ Левий ырувыннан болган Алла уьйинде дин куллыкшыларына ярдам этуьвши аьдем.

Майлав

– бурынгы заманларда Аллага куллык этер уьшин кулланылаяк заттынъ уьстине яде янъы куллыкка салынаяк аьдемнинъ басына зейтун майын ягатаган болганлар. Бу соьз Инжилде Алладынъ Кие Рухын иманлыларга беруьвин де анълатады.

Масих

– еврейше «Машиях», грекше «Христос», арапша «Масих». Бу соьз «май ягылган аьдем» (кара: майлав) деген маьнеди анълатады. Бурынгы пайхамбарлар Куткарувшы Масих (Иса) келеегин алдын билдиргенлер.

Межлис

– грек тилинде «синедрион». Бас дин куллыкшылары, аксакаллар эм дин аьлимлериннен куралган, бурынгы ювытлардынъ дин эм миллет кенъеси.

Нух

– Алла яманлыкка баткан аьдемлер дуныясын йок этпеге токтасканда, тек ялгыз бир туврашыл Нухты эм онынъ аьелин сав калдырды (Мат 24:37-38).

Онъ ягында турув

– бурынгы ювыт культурасында биревдинъ онъ ягында турувы яде олтырувы – энъ сыйлы эм уллы орын деп саналган.

Ораза тутув

– Кие Китаптынъ заманында бу соьз астан-сувдан толысынша токтап турувды анълаткан. Соьйтип, аьдем оьзин Аллага аманатлап, оьзининъ Ога бойсынувын коьрсеткен, Оннан куьнасын кешируьвди эм ярдам этуьвди тилеген (Мат 4:2; Лк 18:12; Эл. Ислери 13:2-3).

Осанна

– арамей тилде «Энди куткар!» деген алгыс соьз.

Оьтпек сындырув

– иманлылардынъ бирге йыйылып ас ишуьви, Иса Масихтинъ оьлуьвин эслеринде тутар уьшин бирге оьтпек сындырып ашавы.

Парисейлер

– бурынгы ювытлардынъ куьшли дин куьби. Таурат парызларын мукаят толтырмага куьрескен аьдемлер. Кара: Садукейлер.

Пасха байрамы

– бу байрамда ювытлар Алладынъ Муса пайхамбар аркалы олардынъ аталарын Мысырдагы кул болувдан куткарганын эске туьсиредилер. Курманлык козы шалып, ети куьн бойынша ашыткысыз оьтпек ашайдылар. Сол себептен бу байрам ашыткысыз оьтпек байрамы деп те аталады.

Понтий Пилат

– эрамыздынъ 26–36-ншы йыллар арасында Урым империясынынъ Юдея элинде басшылык эткен тоьреши.

Раббий

– грек тилинде «кириос». Бу соьздинъ маьнеси «ие», «бий».

Рух

– кара: Кие Рух.

Садукейлер

– бурынгы ювытлардынъ дин куьби. Ынанган затларынынъ коьбиси мен парисейлерге карсы келедилер, мысалыга: 1) Муса пайхамбарга берилген бес китаптан баска язувларды кабыл этпейдилер; 2) йин, маьлек, ян, еннет, яханем, ахырет болганына эм оьлгенлердинъ тирилеегине ынанмайдылар.

Самарияшылар

– ювытлар ман бир неше палестин миллетлерден куралган эм ювытлардай тек Аллага ынанган карысык ырув. Самарияшылар ман ювытлар айкаспайдылар.

Самсон

– бурынгы исраилшилердинъ душпанлары ман куьресип турган уллы давдынъ аты (Им. ювыт. 11:32).

Саьат

– бурынгы заманларда аьдемлердинъ коьбиси куьн баткан вакытты экинши куьннинъ басы деп санайтаган болганлар. Кеше 12 саьатке яде уьшер саьаттен куралган доьртликлерге боьлинген. Куьн бойы куьн тувган заманнан баслап, 12 саьатке боьлинген. Мысалыга, бу системага коьре куьннинъ уьшинши саьати – 09:00 саьат, тогызыншы саьати – 15:00 саьат. Ама бир неше Инжил аьлимлерине коьре Яхъядынъ Ийги Хабарында буьгуьнги системага усаган система кулланылады. Солай болганда, онда «оныншы саьат» деп язылса, 10:00 саьат деп анъламага керек.

Синагог

– ювытлар Аллага табынар уьшин йыйылатаган уьй.

Сион

– Ерусалим каласы орынласкан тоьбелердинъ бири. Сион соьзи – «Алладынъ уьйин» яде «Алладынъ халкын» символлы суьвретлейди. «Сионнынъ кызы» деген термин «Ерусалим яшавшылары» деген маьнеди анълатады.

Сокта

– бир устаздынъ, дин мектептинъ окувшысы.

Сувда шомылдырылып тазаланув

– грекше «вафтисма». Инжилде аьдемнинъ сувда шомылдырылып тазаланувы, онынъ тевбеге туьсип, янъы оьмирде яшап баслаганын анълатады.

Суьлеймен

– Дауттынъ улы, Исраилдинъ уьшинши патшасы. Энъ биринши Аллага табынув уьйди Ерусалимде Сулеймен салган (Мат 12:42).

Таварых

– терен акыйкатты уьйретуьвши айтув, метафоралы кыска хабар.

Таурат

– 1) Алла Муса пайхамбарга берген Кие Йорык (шериат); 2) Эски Антласувдынъ сол Йорыкты ишине алган биринши бес китабы; 3) Эски Антласув китапларынынъ баьриси.

Таурат аьлими, Таурат устазы

– кара: Дин аьлими.

Тевбе

– арап соьзи болып, «ойын туьрлендируьв» деген маьнеси болган бир грекше соьзди анълатады. Тевбе, куьнады эм менменликти койып, Аллага кайтув.

Тетрарх

– кишкей ердинъ (юрттынъ) патшасы.

Урым аьдеми

– Урым империясында яшаганлардынъ баьриси де урым аьдеми болмаганлар. Урым аьдеми болувдынъ айырым эркинликлери арасында таяк пан тоьбеленуьв эм кашка керилуьвдей авыр язаларды шекпев эм авыр шуьшлевден акланар уьшин императордынъ оькимин талаплав эди. Тувганыннан баслап урым аьдеми болмаганлар бу эркинликти: 1) куллыктан эркин этилуьв мен; 2) уьйкен кызметтинъ савгасы деп; 3) акша тоьлев мен алатаган эди.

Устаз

– дин акыйкатларын окытувшы.

Хаджар

– Ибрагим пайхамбардынъ пишеси болган Сарадынъ таьвкеси эди. Хаджар, Ибрагимнен ул (Исмаилды) тапкан, ама Ибрагимнинъ асаба тукым калдырувында тек Сарадынъ улы Исхак болган. Исмаилдан, Алла шапагаты ман, уллы халк – исмаилитлер туьзилген. Оларга оьзлерин араплар аькетедилер.

Харун

– Муса пайхамбардынъ уьйкен кардашы, Левий ырувыннан. Алла Таала Муса аркалы Тауратты йибергенде, ювытларга биринши дин куллыкшысы болып Харун айырылган эди. Оннан сонъ бас дин куллыкшылардынъ баьри де Харуннынъ ырувыннан болган (Им. ювыт. 5:4).

Шаатлык шатыры

– Кара: Кие шатыр.

Шабат куьни

– юма аксамнан юма эртеси аксамга дейим заман арасы; ювытлардынъ эш бир ис этпеген сыйлы куьни.

Элши

– грекше «апостолос». Бу соьздинъ Инжилдеги маьнеси – Иса Масих Оьзи акындагы Ийги Хабарды яймага тапшырган аьдем, хабаршы. Сондай атты алганлардынъ бириншилери Исага энъ ювык эм Оны ман бирге юрген он эки соктасы алганлар (Мат 10:1-4; Гал 1:11-19).

Эрегожа киюв эм куьл себуьв

– ювытлардынъ уллы кайгыды яде куьнады билдируьв аьдети.

Эски Антласув

– 1) Иса Масихтинъ заманыннан алдын язылган 39 кие китап (Таурат, Забур эм Пайхамбарлардынъ китаплары); 2) Алладынъ Муса пайхамбар аркалы Исраил халкы ман эткен, Тауратка негизленген антласувы.

Ювыт

– жуьйт, юдей, еврей.

Юбантувшы

– грекше «параклитос». Бу соьз, «Ярдамшы» эм «Кенъес беруьвши» деген маьнеди анълатып, Алладынъ Кие Рухы ман тенъ маьнели.

Юдея

– 1) Урым империясы заманында Палестиннинъ кубыла кесегиннен туьзилген эл; 2) Оны ман бирге ювытлар коьп болган конъысы эллер.

Ямагат

– 1) Иса Масихтинъ уьммети, аьр ерде, аьр заманда да Ога ынанганлардынъ ямагаты; 2) Белгили бир ерде йыйылган, Иса Масихке ынанган аьдемлер куьби.

Янъы Антласув

– 1) Иса Масихтинъ кашта тоьгилген кие каны аркалы Алладынъ аьдемлерди куткарув уьшин эткен антласувы; 2) Иса Масихтинъ заманыннан сонъ язылган 27 кие китап (Инжил). Бу китаплардынъ коьбиси эрамыздынъ 70-нши йылына, баьриси де 100-нши йылына дейим язылган.

Ясакшы

– Иса Масих заманында Урым империясы уьшин оьз халкыннан ясак йыятаган, сол себептен динин эм элин саткан деп саналатаган ювыт.

Таблица Соответствия Имен Собственных

Таблица Соответствия Имен Собственных

1. Байыр Атлардынъ Келисуьв Кеплерининъ Таблицасы

2. Иса Масих Заманындагы Палестина

3. Иса Масих Заманындагы Ерусалим Каласы

4. Иса Масих Заманындагы Ерусалимде Болган Алла Уьйининъ Планы

5. Иса Масихтинъ Заманындагы Урым Патшалыгы

6. Элши Паулдынъ Ийги Хабарды Яяр Уьшин Эткен Биринши

7. Элши Паулдынъ Ийги Хабарды Яяр Уьшин Эткен Экинши

8. Элши Паулдынъ Ийги Хабарды Яяр Уьшин Эткен Уышинши

9. Элши Паулдынъ Урымга

Байыр атлардынъ келисуьв кеплерининъ таблицасы

Байыр атлардынъ келисуьв кеплерининъ таблицасы

Иса Масих заманындагы Палестина

Иса Масих заманындагы Палестина

Иса Масих заманындагы Ерусалим каласы

Иса Масих заманындагы Ерусалим каласы

Иса Масих заманындагы Ерусалимде болган Алла уьйининъ планы

Иса Масих заманындагы Ерусалимде болган Алла уьйининъ планы

Иса Масихтинъ заманындагы Урым патшалыгы

Иса Масихтинъ заманындагы Урым патшалыгы

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен биринши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен биринши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен экинши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен экинши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен уышинши

Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен уышинши

Элши Паулдынъ Урымга

Элши Паулдынъ Урымга

Table of Contents

Инжил: Колосшылар

Янъы Антласув

- Кирис Соьз

- Колосшылар

- Кирис Соьз
- 1
- 2
- 3
- 4

Соьзлик

Абил
Адам
Акша авыстырувшылар
Алла патшалыгы
Алла соьзи
Алла Улы
Алла уьйи
Амин
Арамей тил
Асия
Ассылык
Ата, Атам
Ашыткысыз оьтпек байрамы
Аьдем Улы
Аьлеклик аькелеек шийкендирген зат
Аьжейип нышан
Баалзабул
Баска миллетлилер
Бу дуныядынъ басшысы
Бут
Греклер
Даут улы
Динар
Дин аьлими
Дин куллыкшысы
Еврейше
Забур
Зилот
Ибилис
Ибрагим
Ирод
Иродтынъ аьдемлери
Исхак
Йин
Канай
Каш
Кесар
Кие
Кие Китап
Кие Рух
Кие Шатыр
Кие Язувлар
Куьна
Левит
Майлав
Масих
Межлис
Нух
Онъ ягында турув
Ораза тутув
Осанна
Оьтпек сындырув
Парисейлер
Пасха байрамы
Понтий Пилат
Раббий
Рух
Садукейлер
Самарияшылар
Самсон
Саьат
Синагог
Сион
Сокта
Сувда шомылдырылып тазаланув
Суьлеймен
Таварых
Таурат
Таурат аьлими, Таурат устазы
Тевбе
Тетрарх
Урым аьдеми
Устаз
Хаджар
Харун
Шаатлык шатыры
Шабат куьни
Элши
Эрегожа киюв эм куьл себуьв
Эски Антласув
Ювыт
Юбантувшы
Юдея
Ямагат
Янъы Антласув
Ясакшы

Таблица Соответствия Имен Собственных

- Байыр атлардынъ келисуьв кеплерининъ таблицасы

- Иса Масих заманындагы Палестина

- Иса Масих заманындагы Ерусалим каласы

- Иса Масих заманындагы Ерусалимде болган Алла уьйининъ планы

- Иса Масихтинъ заманындагы Урым патшалыгы

- Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен биринши

- Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен экинши

- Элши Паулдынъ Ийги Хабарды яяр уьшин эткен уышинши

- Элши Паулдынъ Урымга